Wat regelt artikel 185 WVW?
Is een motorrijtuig waarmee op de weg wordt gereden betrokken bij een verkeersongeval, dan moet de eigenaar of de houder de schade vergoeden van mensen en zaken die niet door dat motorrijtuig werden vervoerd (art. 185 lid 1 WVW 1994). Juristen noemen dat risicoaansprakelijkheid. De eigenaar is aansprakelijk omdat hij het risico van het motorrijtuig draagt, ook als niet vaststaat dat de bestuurder een fout maakte.
De eigenaar of houder die niet zelf reed, is ook aansprakelijk voor het gedrag van degene die hij in zijn motorrijtuig liet rijden (art. 185 lid 2 WVW 1994).
Een motorrijtuig is elk voertuig met een motor dat niet over rails rijdt, zoals een auto, een motor, een scooter of een bus. Een fiets met trapondersteuning is geen motorrijtuig (art. 1 lid 1 onder c WVW 1994).
Voor wie geldt de regel?
De regel beschermt verkeersdeelnemers zonder motor, zoals fietsers en voetgangers. De Hoge Raad noemt hen kwetsbare verkeersdeelnemers.
De regel geldt niet voor:
- Passagiers van het motorrijtuig zelf. De wet beschermt alleen mensen en zaken die niet door dat motorrijtuig werden vervoerd (art. 185 lid 1 WVW 1994)
- Een ander motorrijtuig in beweging en de mensen en zaken die daarmee worden vervoerd (art. 185 lid 3 WVW 1994)
- Loslopende dieren (art. 185 lid 3 WVW 1994)
Val je buiten de regel, dan blijven de gewone regels over aansprakelijkheid gelden (art. 185 lid 4 WVW 1994). Je moet dan wel aantonen dat de ander een fout maakte (art. 6:162 BW). Zat je als bestuurder of passagier in een auto? Lees dan aangereden door een auto of kop-staartbotsing.
Wanneer hoeft de eigenaar niet te betalen?
De eigenaar hoeft de schade niet te vergoeden als aannemelijk is dat het ongeval aan overmacht te wijten is (art. 185 lid 1 WVW 1994). De Hoge Raad legt die lat hoog. Een beroep op overmacht slaagt alleen als de bestuurder rechtens geen enkel verwijt kan worden gemaakt van de manier waarop hij aan het verkeer deelnam. Fouten van anderen, ook van jou als slachtoffer, tellen alleen mee als ze voor de bestuurder zo onwaarschijnlijk waren dat hij er naar redelijkheid geen rekening mee hoefde te houden (HR 22 mei 1992, ECLI:NL:HR:1992:ZC0616).
Het is aan de eigenaar om overmacht aannemelijk te maken. Stel jij met redenen dat de bestuurder te snel reed, dan moet de eigenaar aannemelijk maken dat dat niet zo was, of dat de aanrijding ook zonder die snelheid was gebeurd.
De 50%-regel: als je zelf een fout maakte
Lukt het beroep op overmacht niet, dan is de eigenaar aansprakelijk. Heb je zelf ook een fout gemaakt, dan kan je vergoeding lager uitvallen. Dat heet eigen schuld. De schade wordt dan verdeeld naar de mate waarin ieders gedrag aan de schade heeft bijgedragen (art. 6:101 lid 1 BW).
Voor fietsers en voetgangers van 14 jaar en ouder heeft de Hoge Raad daar een ondergrens in gelegd. De billijkheid eist dat ten minste 50% van de schade voor rekening van het motorrijtuig komt (HR 28 februari 1992, ECLI:NL:HR:1992:ZC0526). Dat is de 50%-regel. Je krijgt dus in de regel minstens de helft van je schade vergoed, ook als jouw fout zwaarder weegt dan die van de bestuurder.
De 50%-regel geldt niet bij opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid. Daarvoor is in beginsel nodig dat je je bewust was van het gevaar. De partij die je aansprakelijk stelt, moet dat stellen en bewijzen (HR 30 maart 2007, ECLI:NL:HR:2007:AZ7863). Een verkeersfout alleen is dus niet genoeg.
De 100%-regel: kinderen jonger dan 14
Voor kinderen jonger dan 14 jaar gaat de bescherming verder. Hun gedrag telt alleen mee als het opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid oplevert. Dat geldt bij de vraag of er overmacht is en bij de vraag of de vergoeding lager wordt door eigen schuld (HR 1 juni 1990, NJ 1991, 720 en HR 31 mei 1991, NJ 1991, 721, aangehaald in HR 28 februari 1992, ECLI:NL:HR:1992:ZC0526). In de praktijk krijgt een kind jonger dan 14 daardoor in de regel de hele schade vergoed. Dat heet de 100%-regel.
De grens van 14 jaar is vast. Een kind van 14 jaar of ouder valt onder de 50%-regel, ook als het in ontwikkeling niet verschilt van een jonger kind. De rechter weegt die ontwikkeling dan wel mee bij de billijkheid (HR 24 december 1993, ECLI:NL:HR:1993:ZC1196).
Meer dan de helft: de billijkheidscorrectie
De 50% is een ondergrens. Daarna beoordeelt de rechter of meer dan 50% voor rekening van de eigenaar moet komen. Dat kan op twee gronden. De eerste grond is dat het gedrag van de bestuurder voor meer dan de helft aan de schade heeft bijgedragen. De tweede grond is dat de billijkheid een andere verdeling eist, gelet op alle omstandigheden van het geval. De schade kan dan ook geheel voor rekening van de eigenaar komen (HR 24 december 1993, ECLI:NL:HR:1993:ZC1196). Dat tweede heet de billijkheidscorrectie.
De wet noemt als omstandigheid de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten (art. 6:101 lid 1 BW). In de rechtspraak weegt ook de aard en de ernst van het letsel mee.
Wie betaalt je schade?
Voor een motorrijtuig waarmee op de weg wordt gereden, moet een verzekering zijn gesloten (art. 2 WAM). Je hebt een eigen recht op schadevergoeding tegenover die WAM-verzekeraar (art. 6 WAM). In de praktijk stel je dus de verzekeraar aansprakelijk en niet de eigenaar zelf.
Welke schade je kunt vorderen, lees je bij vergoedingen. Wat je na een aanrijding doet, lees je bij aangereden als fietser. Reed je door rood en werd je aangereden? Lees dan fietser door rood.
Veelgestelde vragen
Geldt artikel 185 WVW ook als je op een e-bike reed?
Een fiets met trapondersteuning is voor de wet geen motorrijtuig. Op een gewone e-bike word je dus beschermd zoals een fietser. Een speedpedelec en een scooter zijn zelf motorvoertuigen. Dan werkt de extra bescherming anders.
De bestuurder zegt dat hij er niets aan kon doen. Krijg je dan niets?
Dat hangt ervan af of de eigenaar overmacht aannemelijk kan maken. De lat ligt hoog. Lukt dat niet, dan is de eigenaar aansprakelijk, ook als de bestuurder weinig te verwijten valt.
Hoe lang heb je de tijd om je schade te claimen?
Er gelden twee termijnen. Tegen de verzekeraar van een auto, scooter of ander motorvoertuig heb je 3 jaar. In andere gevallen is het meestal 5 jaar, gerekend vanaf het moment dat je de schade kent en weet wie aansprakelijk is. Ga voor de zekerheid uit van 3 jaar en wacht niet te lang.
Vragen over jouw situatie?
Gratis eerste advies van een advocaat. Reactie binnen 3 werkdagen.
